{"id":2435,"date":"2021-12-20T08:46:04","date_gmt":"2021-12-20T07:46:04","guid":{"rendered":"https:\/\/ini.gedenkort-kz-uckermark.de\/romanes\/"},"modified":"2022-02-14T12:57:38","modified_gmt":"2022-02-14T11:57:38","slug":"romanes","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/gedenkort-kz-uckermark.de\/en\/romanes\/","title":{"rendered":"sv_roma"},"content":{"rendered":"\n

O Ukermarkesko Ternengo Koncentracijako Kampo aj maj palal mudarimsko than<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Akava si jekh xarno rezjume katar o websajto
Ukermarkesko Ternengo Koncentracijako kampo<\/p>\n\n\n\n

E ternengo koncentracijako kampo \u010dhajenge* aj terne \u017euvlenge* (1<\/a>) ando Ukermark (Brandenburgo) sas kerdo ando ternomilaj ko 1942 ber\u0161 katar e pangle ando \u017euvlikano koncentracijako kampo ando Ravensbruk. D\u017ei ko ber\u0161 1945, ando kampo sas pa\u0161e 1200 \u010dhaja* aj terne \u017euvlja. O kampo sas kerdo e \u017euvlenge kaj si ma\u0161kar 16 thaj 21 bre\u0161enge. Vi maj terne \u010dhaja<\/em> sas kote ando panglipe. O Dekreto katar 1937 ber\u0161 pe >preventivno kriminalno kontrolo< (2<\/a>) kerdas gadja kaj e \u010dhaja* aj \u017euvlja* te oven pangle sar kriminalno >asocijalna< manu\u0161a. E Nacionalsocialistja vakerenas e kamposke sar >Ternengo Protekcijako Kapmo<. But \u010dhaja* aj terne \u017euvlja* avile katar e socialne institucije (te penas katar e heimurja) aj sas bi\u010dhalde kotar ko ternengo koncentracijako kampo. E Nazijenge institicije dine lenge anava sar >seksualno bila\u010dhe<, >nisikljarde<, >asocijalne<, kaj >nimangen te keren buti< aj kaj si rezistentna. Slovenijake partizanja thaj Polskake politikane pangle \u010dhaja* aj \u017euvlja* sas and specijalno bloko. Varesave \u010dhaja* aj \u017euvlja* sas pangle pe rasistikani ideologijaki baza zar e \u017didorja, Romnja thaj Sintice. E \u010dhaja* aj terne \u017euvlja* sas but opasna e nacijake sar penelas e Nacistongi ideologija.<\/p>\n\n\n\n

Sar dikhel pes katar e raportja e pangle manu\u0161enge vi varesave \u010dhave* sas pangle ando Ukermarkesko koncentracijako kampo. No o kampo sas kerdo specijalno te panden e \u010dhajan* aj e terne \u017euvljan. \u010chave<\/em> aj terene mur\u0161a* sas pangle ando ternengo koncentracijako kampo Moringen (Teluni Saksonija)<\/p>\n\n\n\n

Anita Kjoke \/ pangli ko Ternengo koncentracijako kampo ando Ukermark.<\/p>\n\n\n\n

\u201cMe na\u0161lem buti var katar o kampo. Aj dine man ko ternengo socialno ofiso. Na\u0161ti a\u010dhilem ando jekh than lungo vrama, me semas pirutni. [\u2026] O ternengo socialno ofiso sas pala mande sostar me ni kerdem reporto lenge. Akava sas miro trajo, gelem ko panglipe aj palal lestar bi\u010dhalde man katar jekh kampo ko aver.\u201d<\/p>Intervju e Anita Kjockesa<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

i o duj – o koncentracijako kampo aj maj palal o mudarimasko than – sas pa\u0161e aj pangle e \u017euvlikano koncentracijako kamposa ando Ravensbruk.
O ternengo koncentracijako kampo sas telal i kontrola katar o Rajhesko kriminalno policijako ofiso aj kamposko direktoro sas o detektivo Lotte Toberentc. Kote sas ma\u0161kar 80-100 \u017euvlikane gardorja kaj kerenas buti ando kampo kaj penenas lenge kaj si sikljarne.<\/p>\n\n\n\n

Sar d\u017eanel pes, o kampo sas katar 15-17 barake ande save be\u0161enas e \u010dhaja* aj e terne \u017euvlja*. Vi e panglenge barake aj vi o sasto kampo sas panglo pusavne barjasa. Avrjal e pusavne bajatar, sas aver barake thaj khera kaj sas e kamposko kaj be\u0161enas e gardorja, thana te barjaren peske zeleno xabe, aj ferma kaj dikhenas kote \u0161o\u0161oja. Ando 1942 ber\u0161, i kompanija Simens thaj Halske kerde pa\u0161 o koncentracijako kampo Ravensruk jekh produkcijako kher ando savo e pangle katar e duj koncentracijake kampurja sas bi\u010dhalde te keren buti kaj naj sas lenge drago te keren la. Ando ber\u0161 1944 i kompanija kerdas duj neve produkcijake khera direktno ko koncentracijako kampo Ukermark.
O dives ando kampo putrelas pes rano ando 5 \u010daso detharin e divesesko sportosa. Pal akava avelas 10-12 \u010daso phari buti aj varesave \u010dasurja kaj kerenas lenge kontrola pe anava. I phari buti, kerelas bila\u010dho o sastipe aj naj sas medicinake materijala, delas len nasvalimata aj vi merenas katar i bokh aj katar e nasvalimata.<\/p>\n\n\n\n

Stanka Simoneti\/Ternengo koncentracijako kampo ando Ukermark.<\/p>\n\n\n\n

“[\u2026] O baro bokhalipe sas sasti vrama kote. Aj buti var sas \u0161trafo, kaj nidenas xabe! Te na la\u010dhares tiro pato, te na san la\u010dho ki buti, kana vakeres avrensa kana keres buti aj but gasave tikne bukja anenas bokhalimasko \u0161trafo. Aj maj xanci aj bila\u010dho sas o xabe ko agor e marimnasko. O bokhalipe \u010dhonensa ande terne ber\u0161a kana vi mentalno thaj fizi\u010dno barjol jekh manu\u0161, si les influencija pe sasto lesko trajo. Avdives e manu\u0161a na\u0161ti akjaren kaj maj va\u017eno si te na xan but. Pakjav kaj miri dar e xabeske naj te mukhel man d\u017ei mere palutne divesa\u201c.<\/p>Kotor katar o lil katar i Stanka Simoneti, bi\u010dhaldo ko Ukermarkosko dives te na bistrjol pes, ando 2007 ber\u0161.<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

Mudarimasko than Ukermark<\/h3>\n\n\n\n

Ando agor e bre\u0161esko 1944, jekh kotor e manu\u0161endar katar o ternengo koncentracijako kampo kerde lenge evakuacija. Numa a\u010dhile 50-60 \u010dhaja* aj terne \u017euvlja* aj lenge gardorja ande \u0161tar izolirime barake \u2013 kaj sas pangle katar o kampo.
Akava kampo sas kerdo numa te mudaren manu\u0161en. Maj anglal e pangle manu\u0161a katar o baro koncentracijako kampo Ravensbruk sas bi\u010dhalde ko mudarimasko than, aj pala lestar vi katar aver koncentracijake lagerja aj getoja avenas manu\u0161a kate. Ma\u0161kar lende sas vi but Ungriko \u017eidorja mur\u0161a thaj \u017euvlja, rezistentna marimnaske manu\u0161a katar verver nacije aj \u017euvlja* kaj palal e mudaripe e Var\u0161avesko protestoske ando 1944 ber\u0161 sas maj anglal ko Ravensbruk deportirime aj maj palal maj dur sas bi\u010dhalde ko mudarimasko than.<\/p>\n\n\n\n

\u017divipnaske kondicije ko mudarimasko than sas sistemati\u010dno bila\u010dharde te mudaren e \u017euvlen* bokhatar, nasvalimatendar thaj \u0161ilestar. But lender sas mudarde vi katar draba kaj kerenas lenge in\u017eekcije aj katar i administracija kaj delas len bila\u010dhi pudra strihnin kaj mudares len. Katar o Februaro 1945 ber\u0161 e \u017euvlja sas mudarde vi ande gazenge kamere ando koncentracijako kampo ando Rabensbruk.
Ando jekh kurzo vrama ma\u0161kar Januaro aj Aprilo 1945 ber\u0161 pa\u0161e 5000 \u017euvlja sas mudarde.
Andi agor ko Aprilo 1945 ber\u0161 o koncentrazijako kampo ando Ravensbruk aj e Ternengo koncentracijako kampo aj mudarimasko than ando Ukermark sas mikhle andi slovoda katar Loli Armada<\/p>\n\n\n\n

Maria Massariello Arata\/ Pangli ando mudarimasko than.<\/p>\n\n\n\n

\u201cSatsrune filjastre, soldatja katar SS. Nakhas o vudar. Ando ve\u0161 pa\u0161 e ternengo kampo, o kampo e mudaripmasko, aj maj \u0161ukar o kampo kaj si o anglunipe e mudaripmasko si numa varesave barake kaj si kerde loke ka\u0161testar. Na sa barakende si manu\u0161a, sostar akava naj si than naj e \u010dhore panglenge, akava si o than kaj naken kotar aj keren pe mudaripe selekcija, kaj te \u0161uzaren o kampo. Te ovel \u0161u\u017eo.\u201c<\/p>Maria Massariello Arata: Ravensbruck: O lil e deportime manu\u0161esko. Edicija Sturzfl\u00fcge Studien Verlag, 2005, r. 102f.<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

Palal i Slovodija<\/h3>\n\n\n\n

alal i slobodija ando 1945 ber\u0161 o kampo sas lino katar o Loli Armada aj katar o 1970 ber\u0161, von pagjarde o kampo aj so a\u010dhilo sas kerdo nevo. Akava than sas kerdo gadja kaj kan\u010dik katar o kampo na\u0161ti dikhel pes avdives. Numa kana cirde pes palpale e soldatja katar i Loli Armada ando 1994 ber\u0161 \u0161aj te d\u017eal pes ko akava than.
Pe topografija e kamposko naj sas kerdo rodimos d\u017ei ko avdives.
E \u010dhaja* thaj terne \u017euvlja* kaj sas kate ni line ni save kompensacije but vrama sostar o zakono ande duj Germanije ni prind\u017eandas len sar viktimorja katar o Nacisto re\u017eimo. Vi d\u017ei ko avdives naj nisavo socialno prind\u017earipe e mudarimnaske aj naj nisavo solidariteto lensa. D\u017ei ko 1970 ber\u0161 o ternengo koncentracijako kampo naj sas prin\u017eardo sar koncentracijako kampo aj d\u017ei ko 2020 ber\u0161 e manu\u0161a kaj sas mudarde sar >asocijanla< naj sas prind\u017earde katar o Germanijako governo sar viktimorja katar e Nacistengo rezimo.<\/p>\n\n\n\n

Ukermarkesko koncentacijako kamposko memorialno sajto\/ antifa\u0161istikani politika pe memorialo<\/h3>\n\n\n\n

Katar o 1997 ber\u0161, verver antifa\u0161istikane \u017euvlikane grupe kerde buti jekhethaneste e \u017euvlensa kaj a\u010dhile \u017eivde aj vi lenge familiensa te keren akava than publi\u010dno aj prind\u017eardo, te keren jekh than kaj honoresa te del pakhiv mudarde \u017euvlenge. I memorialno buti si kerdi katar i organizacij kaj bu\u010dhol pes Iniciativa pe Memorialno than pe koncentracijako kampo ando Ukermark, aj o sajto kaj si, si akaja organizacijaki. Katar o 2005 ber\u0161, slobodijake ceremonije sas kerde sako jekh ber\u0161. Ando 2009 ber\u0161 sas kerdo jekh monumento barestar aj sas oficialno putardo aj ando 2009 ber\u0161 sas kerdo vi nevi ekzebicija. Sako ber\u0161 i antifa\u0161istikani \u017euvlengi organizacija kerel kidimata ando akava memorialno kampo. Akava koncepto sikavel kaj verver inicijative \u0161aj te keren pes ando akava than kaj sas o kampo aj te \u0161unel pes o glaso e \u017euvlenge kaj a\u010dhile \u017eivde katar akava kampo aj vi o glaso lenge familijengo. I organizacija mangel akaja inicijativa te kerel pes katar e manu\u0161a aj von te len o responsibiliteto aj te keren komemoracija e mudarde \u017euvlenge.
Jekh kotor katar akaja antifa\u0161istikani komemoracija si te penel pes kaj vi avdives si manu\u0161a kaj si diskrimirime aj si \u010dute sostar si \u010dorore. Gasave si e Romnja thaj e Sintice, aj vi e manu\u0161a kaj keren buti sar seksbukjarne, e bikherenge manu\u0161a, e bibukjako manu\u0161a aj vi e terne manu\u0161a kaj \u017eivin ande khere kaj si kerde ternenge katar o socialo, vi von si diskrimirime, d\u017ei ko avdives.
O Ukermarkesko memorialno than \u0161aj te dikhel pes aj te phiravel pes. Kate si jekh ekzebicija andi germanikani a anglikani \u010dhib. Jekh audiogido del maj but informacijasa andi germanikani, anglikani aj polcicka \u010dhib \u0161aj te huljarel pes katar websejto e organizacijaki.
E instrukcije \u0161aj te arakhen pes telal o butono: kontakto. Kana si tumen maj but phu\u010dhimata aj mangen maj but informacija, \u0161aj te keren kontakto amensa ko emailo: initiative@gedenkort-kz-uckermark.de <\/p>\n\n\n\n

Telune note:
1.) Ame las i diferencija (ma\u0161kar o sekso) ando d\u017eendro sostar ov nilel e identiteturja avrjal o binarno mur\u0161ikano thaj \u017euvlikano sekso e manu\u0161enge.
Kana thovas * (\u010dherxen pe manu\u0161ikano sekso) mangas te das than e manu\u0161enge kaj sas pangle sar \u010dhaja aj romnja, no naj sas len gasavo identiteto, aj kaj na\u0161ti te phu\u010das a \u010dhajen * aj e \u017euvlen *, ame dam lenge *.
Lam desizija te na las o termino “nacionalsocialistja”, sostar e nacistikani ideologija \u010duvel avri e verver seksualna identiteturja. (\u21d1)<\/a>
2.) I \u010dhib e Nacionalsocialistengi si but bimanu\u0161ikano. Kana ame xramusaras pe akava periodo na\u0161ti te na keras referencije pe akaja bimanu\u0161ikani terminorja. Te tovas ma\u0161kar amende aj lende varesavi distancija kana xramosaras akala terminorja, ame lam i desizija te das jekh markirovka pe akaja diskrimirime terminorja (e Nacionalsocialistengi) sara kava > <. Ando teksto akava dikhel pes gadja: >asocialno<. (\u21d1<\/a>)<\/p>\n\n\n\n

Traducere: Prof. Dr. Hristo Kyuchukov<\/h4>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O Ukermarkesko Ternengo Koncentracijako Kampo aj maj palal mudarimsko than Akava si jekh xarno rezjume katar o websajtoUkermarkesko Ternengo Koncentracijako kampo E ternengo koncentracijako kampo \u010dhajenge* aj terne \u017euvlenge* (1) ando Ukermark (Brandenburgo) sas kerdo ando ternomilaj ko 1942 ber\u0161 katar e pangle ando \u017euvlikano koncentracijako kampo ando Ravensbruk. D\u017ei ko ber\u0161 1945, ando kampo … <\/p>\n

Continue reading “sv_roma”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":75,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"class_list":["post-2435","page","type-page","status-publish","hentry"],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"twentyseventeen-featured-image":false,"twentyseventeen-thumbnail-avatar":false},"uagb_author_info":{"display_name":"KaHu","author_link":"https:\/\/gedenkort-kz-uckermark.de\/en\/author\/kahu\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"O Ukermarkesko Ternengo Koncentracijako Kampo aj maj palal mudarimsko than Akava si jekh xarno rezjume katar o websajtoUkermarkesko Ternengo Koncentracijako kampo E ternengo koncentracijako kampo \u010dhajenge* aj terne \u017euvlenge* (1) ando Ukermark (Brandenburgo) sas kerdo ando ternomilaj ko 1942 ber\u0161 katar e pangle ando \u017euvlikano koncentracijako kampo ando Ravensbruk. D\u017ei ko ber\u0161 1945, ando kampo…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gedenkort-kz-uckermark.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2435","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gedenkort-kz-uckermark.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/gedenkort-kz-uckermark.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gedenkort-kz-uckermark.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gedenkort-kz-uckermark.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2435"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/gedenkort-kz-uckermark.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2435\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3577,"href":"https:\/\/gedenkort-kz-uckermark.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2435\/revisions\/3577"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gedenkort-kz-uckermark.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2435"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}